1. Dylemat, przed którym stoi Polska jest ten sam od 23 lat. Chodzi o wybór polskiego modelu kapitalizmu. Nasza gospodarka jest urządzona pod potrzeby wielkich korporacji (w tym finansowych). Taka gospodarka ma charakter kolektywistyczny1, a jej cechą charakterystyczną jest to, że powodzenie jednostek zależy od miejsca w strukturze, której są podporządkowane. Kryzys oraz polityka UE zmuszają nas, byśmy przemyśleli swe decyzje raz jeszcze. Musimy ponownie zadeklarować, czy chcemy ładu gospodarczego opartego na wartościach personalistycznych, czy gospodarki kolektywistycznej.
Czytaj więcej: Stanowisko w sprawie kształtowania polityki klastrowej w Polsce
W Polsce następuje niszczenie innowacyjności gospodarki pod pozorem jej wspierania. Do tego niszczenia używane są olbrzymie środki finansowe otrzymywane z funduszy europejskich. Działania te potęgują jeszcze wielki problem, jaki stanowi brak mechanizmów finansowania innowacji.
W znakomitym cyklu telewizji "Discovery" pod tytułem "Jak to jest zrobione" w niektórych odcinkach można podziwiać zautomatyzowane fabryki, produkujące miliony produktów, a w innych sprawność rzemieślników poświęcających wiele dni na jeden wyrób. Porównanie wartości tych produktów wydaje się zadaniem karkołomnym. Dlatego słusznym wydaje się pozostawienie tego zadania siłom rynkowym. Niech klienci decydują, co chcą kupić i za ile.
Czym innym jest jednak słuszny postulat wolnorynkowej wymiany, a czym innym rzeczywistość, z którą mamy do czynienia. Spory między zwolennikami wolnego rynku a zwolennikami aktywnej roli państwa w gospodarce są jałowe, gdyż dotyczą idei, a nie realnych procesów.
Czytaj więcej: Klastry gospodarcze a idea zrównoważonego rozwoju
Istnieje kilka poradników dla osób zaangażowanych w tworzenie klastrów1. Zawierają one cenne wskazówki dla animatorów inicjatyw klastrowych. Jednak nie są to gotowe przepisy postępowania, a ich użyteczność w praktyce nie zawsze jest oczywiste. Trudno z nich wydobyć informacje potrzebne do stworzenia klastra. Giną one wśród publicystyki, rozważań teoretycznych i informacji pochodzących z obcych źródeł. Dodatkowo informacje bywają podawane z perspektywy podmiotów odpowiedzialnych za kształtowanie polityki klastrowej, naukowca badającego klastry, lub (najrzadziej) praktyka zajmującego się tymi zagadnieniami. Dlatego sądzę, że niniejszy krótki tekst może być interesującym wprowadzeniem w to zagadnienie dla każdego, kto interesuje się tą tematyką i zastanawia się nad uruchomieniem klastra.
Innowacje i potrójna helisa
Ministerstwo Gospodarki przyjmuje definicję klastra jako1 "elastyczną formę współpracy horyzontalnej między 3 grupami podmiotów: przedsiębiorstwami, jednostkami naukowo-badawczymi oraz władzami publicznymi, [które] tworzą środowisko ułatwiające intensywne procesy interakcji i kooperacji między poszczególnymi aktorami narodowych i regionalnych systemów innowacji". Tak zdefiniowana struktura nosi nazwę potrójnej helisy2 (w nawiązaniu do splecenia łańcuchów DNA):