W "Niebieskiej księdzie" poswięconej klastrom podano czynniki istotne dla powstawania klastrów. Analizując je z punktu widzenia wsi, dostrzegamy, że wieś jest naturalnym środowiskiem dla rozwoju klastrów.
Przeanalizujmy czynniki uznane w „Niebieskiej księdze” za istotne (str. 9):
Uwarunkowania historyczne.
Przekazywane i udoskonalane przez wieki zasady gospodarowania są bardzo często uwarunkowane lokalnie - zwłaszcza na wsi polskiej. W wielu regionach istnieją wiekowe tradycje prowadzenia pewnego rodzaju działalności. Wśród naturalnych klastrów identyfikowanych w regionach wiejskich można wymienić zagłębie wikliniarskie w okolicach Leżajska oraz zagłębie sadownicze w lubelskim. W regionach atrakcyjnych turystycznie istnieją naturalne warunki dla rozwoju klastrów agroturystycznych (to w tych środowiskach klastry budzą największe zainteresowanie). Wsie położone blisko miast nastawione są na realizację specyficznych potrzeb mieszkańców tych miast (rekreacja, dostęp do naturalnej żywności, obcowanie z kulturą ludową).
Zwrócić warto także uwagę na to, że - zwłaszcza podkarpackiej do dziś żywe są tradycje ruchu ludowego, który w swych początkach wiązał się silnie z promocją wspólnej przedsiębiorczości na wsi.
Dostęp do różnych kategorii zasobów lub występowanie innych specyficznych dla danej branży uwarunkowań.
Współczesna wieś polska to olbrzymie rezerwy nie wykorzystanych zasobów. Przede wszystkim jest to olbrzymia ilość nie wykorzystanej taniej pracy. Ale także - walory środowiskowe, potencjał dla produkcji zdrowej żywności, tradycja i kultura. To wszystko w nowoczesnym społeczeństwie ma wartość rynkową. Dlatego niesłychanym paradoksem jest ubóstwo i beznadzieja będąca udziałem mieszkańców wsi.
Bliskość i niski koszt dostępu do znacznego rynku zbytu.
Obecnie nawet w wiejskich sklepach sprzedawana jest żywność przetworzona poza wsią. W wielu krajach Europy funkcjonują sklepy sprzedające wyłącznie żywność od okolicznych gospodarzy. Tak samo może być w Polsce. Warto zwrócić także fakt na wzrost świadomości konsumentów, którzy coraz częściej zwracają uwagę na to, czy kupowane wyroby wyprodukowano w Polsce.
To przede wszystkim wsi dotyczy poterowski „paradoks lokalizacji”. Wbrew stereotypom - gospodarowani na wsi jest współcześnie bardzo silnie związane z absorbcją osiągnięć naukowych i technicznych. Modernizująca się wieś potrzebuje nowych technologii - w tym teleinformatycznych. Bywały w historii czasy, gdy wieś traktowano jak kolonie wewnętrzne. Obecnie w gospodarce światowej miejsce kolonializmu zajmuje rozwój rynków. Klastry są sposobem na zbudowanie znaczącego rynku z korzyścią dla wsi i całej gospodarki
Jerzy Wawro
2005-02-11